E-ticaretin büyümesi ve perakende zincirlerinin sık aralıklarla mağaza ikmali yapması, kasaların sürekli dolu-boş döngüsünde hareket etmesine yol açıyor. Bu döngüde kasanın dolu hâli kadar boş hâli de yer, araç ve iş gücü tüketiyor. İşletmeler bu nedenle ekipmanı yalnızca taşıma kapasitesine göre değil, kullanılmadığı anda ne kadar yer kapladığına göre de seçmeye başladı.

Boşken küçülen kasa, dönüş maliyetini düşürüyor

Katlanır kasaların çalışma mantığı basit ama etkili. Yan duvarları menteşeli olan bu ürünler, boşaltıldıktan sonra elle içe doğru katlanarak düz bir forma iniyor; yeniden yükleneceği zaman ise saniyeler içinde kurulup kilitleniyor. Üreticilerin paylaştığı verilere göre katlanmış hâldeki bir kasa, açık hacminin yaklaşık dörtte birine kadar düşebiliyor. Bu da dönüş seferinde araca birkaç kat fazla kasa yüklenmesi anlamına geliyor. Aynı avantaj depoda da geçerli; katlanan kasaların ayrıldığı raf, açık kasalara kıyasla çok daha az yer tutuyor.

Bu özellik, kasaların düzenli olarak geri döndüğü kapalı döngü sistemlerde belirgin bir fark yaratıyor. Market ikmal rotaları, otomotiv yan sanayi sevkiyatları ve e-ticaret depoları, katlanır modellerin en çok tercih edildiği alanlar arasında. Sektörde yaygın kullanılan katlanır kasa modelleri, dolu hâldeyken normal bir kasa gibi sağlam durup boşken minimum yer kapladığı için hem nakliye hem de depolama maliyetini aynı anda azaltıyor.

İşletmelerin katlanır kasa seçerken öne çıkardığı başlıklar şöyle:

Katlama hızı: Tek hareketle katlanan modeller, sevkiyat sonrası toplama işini hızlandırıyor.

Duvar kilidi: Kurulduğunda duvarların sağlam kenetlenmesi, yük altında açılmayı engelliyor.

Açık istifleme: Dolu kasaların üst üste güvenle dizilebilmesi, palet düzenini koruyor.

Menteşe dayanımı: Sık katlanan noktaların yıpranmaya dirençli olması, ürün ömrünü belirliyor.

Ağır ve sürekli işin karşılığı klasik plastik kasa

Katlanır modeller her senaryonun çözümü değil. Kasaların geri dönmediği, ürünle birlikte uçtan uca gittiği ya da uzun süre depoda beklediği kullanımlarda sabit gövdeli klasik plastik kasalar daha uygun oluyor. Tek parça yapıları, katlanır modellere göre daha yüksek darbe direnci ve daha uzun raf ömrü sunuyor. Menteşe ve kilit gibi hareketli parça içermedikleri için yıpranacak nokta da azalıyor; bu yönüyle ağır ve sürekli işlerde tercih ediliyorlar.

Yüksek yoğunluklu polietilen ya da polipropilen hammaddeden üretilen bu kasalar; paslanmıyor, yıkandığında hızla kuruyor ve kimyasallara karşı direnç gösteriyor. Havalandırma gereken taze ürünlerde delikli, nemin ya da tozun uzak tutulması gereken ürünlerde kapalı modeller kullanılıyor. Piyasadaki sağlam plastik taşıma kasaları, boşken iç içe geçen ya da üst üste istiflenen tasarımlarıyla depolamada da esneklik sağlıyor. Farklı renk seçenekleri ise ürün gruplarının kodlanmasına ve depo düzeninin korunmasına yardımcı oluyor.

Doğru sistem iki tipin birlikte kurgulanması

Deneyimli lojistik yöneticileri, iki kasa tipini birbirinin rakibi değil, aynı sistemin farklı görevleri olarak değerlendiriyor. Sürekli geri dönen hatlarda katlanır kasa, tek yönlü ya da uzun süreli depolamada klasik kasa öne çıkıyor. Kritik nokta, her iki grubun da aynı taban ölçüsünde seçilmesi. 60x40 santimetre gibi standart bir tabanda ilerleyen sistemde paletler, raflar ve taşıma arabaları ortak kullanılabiliyor; böylece boşlukta kalan hacim en aza iniyor.

Ölçü birliği sağlanan depolarda yükleme süresinin kısaldığı, karışık ölçülerle çalışan işletmelerde ise her sevkiyatta yeniden düzen kurma zorunluluğu doğduğu belirtiliyor. Bu nedenle planlama aşamasında ekipmanın tek bir ölçü ailesinden seçilmesi öneriliyor.

Türkiye’de bu ürünleri üreten firmalar da bulunuyor. Endüstriyel ve gıda amaçlı katlanır kasa ile klasik plastik kasa üretimi yapan Alpbx, perakende, lojistik ve tarım alanındaki işletmelere B2B çözümler sunan yerli üreticiler arasında yer alıyor. Çok kullanımlı bu ekipmanların yıkanıp defalarca kullanılabilmesi, tek kullanımlık ambalajlara kıyasla hem atığı hem de uzun vadeli maliyeti düşürüyor.