banner1404
 

Antalya’da düzenlenen COP31 İklim Zirvesi’nde alınan kararlar masada kalmamalı; Çukurova’nın 1930’lardan bugüne uzanan kumul ormanları tecrübesi hem Türkiye’ye hem de dünyaya yol göstermelidir.

Dünya, tarihin en kapsamlı çevre ve iklim krizlerinden biriyle karşı karşıya. Kuraklık, susuzluk, erozyon, çölleşme, orman yangınları, ani seller ve aşırı hava olayları artık uzak bir geleceğin senaryosu değil, her gün doğrudan deneyimlediğimiz bir gerçeklik. İklim dengesi bozulurken topraklarımız verimsizleşiyor, su kaynaklarımız hızla azalıyor.

9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında Antalya’da düzenlenen COP31 İklim Zirvesi, tam da bu kritik gündemin merkezinde yer alıyor. Dünyanın dört bir yanından gelen devlet temsilcileri, bilim insanları ve çevre kuruluşları iklim krizine çözüm arıyor. Ancak artık yalnızca konuşma, toplantı yapma ve temenni bildirme aşamasını çoktan geçtik. Şimdi alınan kararları uygulama, sahada somut sonuçlar üretme ve gelecek nesillere yaşanabilir bir dünya bırakma zamanı.

Bu meseleyi yalnızca bir gazeteci ve belgeselci olarak değil, yıllardır Anadolu’nun dört bir yanında doğa ve tarih üzerine yaptığımız saha araştırmalarının bizzat tanığı olarak gündeme getirmek gerekiyor. Çünkü Türkiye’nin çölleşmeyle mücadele konusunda geçmişten bugüne uzanan, dünyaya örnek olabilecek çok güçlü bir birikimi var. Bu birikimin en çarpıcı sembollerinden biri de Çukurova, Tarsus ve Mersin yöresindeki kumul ormanlarıdır.

1930’lardan Günümüze Çukurova’da Çölleşmeyle Mücadele

Bugün bereketli topraklarıyla Türkiye’nin en önemli tarım havzalarından biri olan Çukurova, geçmişte kumulların ve çölleşme tehdidinin yol açtığı ağır sorunlarla boğuşuyordu. Özellikle Adanalıoğlu, Tarsus ve Mersin çevresindeki kumul alanlarda rüzgârın savurduğu kumlar tarım arazilerini, yerleşim yerlerini ve doğal hayatı tehdit ediyordu.

Bu tehlikeye karşı Cumhuriyet döneminde başlatılan ağaçlandırma ve ıslah çalışmaları, yıllara yayılan kararlı bir mücadeleye dönüştü. Tarsus-Karabucak yöresindeki çalışmalar bu tarihî tecrübenin en somut örneklerindendir. 1938-1944 yılları arasında bölgede yüzlerce hektarlık alan ağaçlandırılmış, fidanlıklar kurulmuş ve bataklık alanların ıslahı için kapsamlı adımlar atılmıştır.

İnsan emeğinin, bilimsel yaklaşımın ve uzun vadeli devlet politikalarının birleştiğinde doğayı nasıl yeniden kazanabileceğini gösteren bu başarı, bugün Çukurova’nın bereketine baktığımızda çok daha iyi anlaşılıyor.

Tarsus Hatıralarından Gökyüzündeki Belgesel Yolculuğuna

Tarsus’un benim hayatımda ayrı bir yeri vardır. Bölgeye ilk kez 1984 yılında, Mersin’de askerlik yapan kardeşim Ali Haydar Kahraman’ı ziyaret etmek için gelmiş; bir asker arkadaşımızın düğününe katılmış ve Antalya’dan gelen asker arkadaşım Hasan Gençer ile birlikte ilk kez Eshab-ı Kehf’i ziyaret etmiştim.

Yıllar içinde defalarca yolumun düştüğü bu coğrafyaya yaptığım en anlamlı yolculuk ise Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü’nün çalışmaları kapsamında gerçekleştirdiğimiz belgesel çekimleri oldu. 2017 yılında Anadolu’da çölleşmeye karşı verilen mücadeleyi kayıt altına almak üzere Ankara’dan helikopterle yola çıktık.

Tuz Gölü’nün üzerinden sisli ve bulutlu bir havada geçerek Toros Dağları’na ulaştık. Yerden bakıldığında geçit vermeyen sarp kayalıkları, sivri zirveleri ve derin vadileri gökyüzünden izlemek büyüleyiciydi. Gülek Boğazı’ndan Çukurova’ya doğru alçaldığımızda ise önümüzde bambaşka bir tablo belirdi. Adana, Tarsus ve Mersin hattını; Berdan Çayı çevresini, Adanalıoğlu’nu ve kumul alanlarda yükselen ormanları havadan belgeledik.

Bir yanda geçmişte çölleşme riskiyle yüzleşmiş topraklar, diğer yanda yıllar süren emeğin yeşerttiği ormanlar duruyordu. Bu görüntüler benim için sadece unutulmaz bir uçuşun hatırası değil; bilimin, kararlılığın ve emeğin doğayla kurduğu başarılı ittifakın canlı tanıklığıydı.

COP31 Antalya: Sözden Eyleme Geçme Zamanı

Antalya’da gerçekleşen COP31, Türkiye ve dünya için önemli bir dönüm noktasıdır. Ancak uluslararası zirvelerde alınan kararların gerçek değeri, ülkelerin kendi topraklarında hayata geçirdiği uygulamalarla ölçülür. Çölleşme yalnızca bir çevre başlığı değildir; tarımı, gıda güvenliğini, ekonomiyi, halk sağlığını, göç hareketlerini ve çocuklarımızın geleceğini doğrudan belirleyen stratejik bir meseledir.

Bu nedenle çağrımız açıktır:

  • Su kaynakları korunmalı, yeraltı sularının bilinçsiz tüketimine son verilmelidir.

  • Ormanlar yalnızca fidan dikerek değil, mevcut ekosistemleri koruyarak yaşatılmalıdır.

  • Erozyon ve çölleşme tehdidi altındaki araziler bilimsel yöntemlerle rehabilite edilmelidir.

  • Verimli tarım toprakları, betonlaşmaya ve plansız yapılaşmaya kurban edilmemelidir.

  • Meralar, sulak alanlar, akarsular ve göller bütüncül bir anlayışla koruma altına alınmalıdır.

  • Yağmur suyu hasadı ve suyu verimli kullanan projeler ülke genelinde yaygınlaştırılmalıdır.

  • Çocuklara ve gençlere küçük yaştan itibaren güçlü bir çevre bilinci kazandırılmalıdır.

  • Geçmişin başarılı projeleri yeniden incelenerek günümüz koşullarına uyarlanmalıdır.

Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü başta olmak üzere kamu kurumları, üniversiteler, belediyeler, sivil toplum kuruluşları ve vatandaşlar bu mücadelede ortak hareket etmelidir.

Çukurova’nın Tecrübesi Dünyaya Örnek Olmalı

COP31 vesilesiyle uluslararası kamuoyuna sunabileceğimiz somut bir başarı hikâyemiz var. Çukurova’da, Tarsus-Karabucak’ta ve Adanalıoğlu çevresinde geçmişte yürütülen çalışmaların bilimsel ve tarihî arşivi sistematik biçimde derlenmelidir. Bu projelerin nasıl başladığı, hangi yöntemlerin ve ağaç türlerinin seçildiği, bugün hangi ekolojik sonuçlara ulaşıldığı bilim insanları tarafından yeniden analiz edilmelidir.

Belgeseller, fotoğraflar, saha raporları ve sözlü tarih kayıtları bir araya getirilerek hem karar vericilerin hem de benzer iklim koşullarındaki ülkelerin istifadesine sunulmalıdır.

Zamana Noterlik Yapmak ve Gelecek Nesillere Borcumuz

Yıllar önce çektiğimiz ve iki bölüm halinde yayınladığımız “Ülkemiz ve Dünyamız Çöl Olmasın” belgesel serimizle erozyonla mücadeleyi, ağaçlandırma çalışmalarını ve su kaynaklarının korunmasını anlatmıştık. 2018 yılında çekimlerini tamamladığımız Çukurova ve Tarsus Tarihi Belgeselimizin 19 Kasım 2026 itibarıyla TGRT Belgesel TV ekranlarında yeniden izleyiciyle buluşması, görsel arşivlerin ne denli kıymetli olduğunu bir kez daha gösteriyor.

Çünkü belgeselcilik yalnızca bugünü kayda almak değildir; geçmişin emeğini geleceğe taşımak, toplumun hafızasını diri tutmak, bir anlamda tarihe not düşüp zamana noterlik yapmaktır.

Bir ağacın yetişmesi yıllar, bir ormanın oluşması ise nesiller alır; oysa yok olması bazen birkaç saatlik bir ihmale bakar. Bugün korumadığımız her dere, kirlettiğimiz her göl ve kaybettiğimiz her karış tarım toprağı, yarın çocuklarımızın karşısına ağır bir fatura olarak çıkacaktır.

COP31’in ardından çevre ve iklim politikalarının sahada çok daha güçlü biçimde uygulanmasını bekliyoruz. Toprağımızı koruyalım, suyumuzu israf etmeyelim, ormanlarımızı yaşatalım. Biz de İlim Kültür Tarih Araştırmaları Merkezi (İKTAV) Vakfı kültür hizmeti olarak Devr-i Âlem Belgesel TV programlarımızla tarihe not düşmeye devam edeceğiz.

Çünkü yaşanabilir bir dünya, gelecek nesillere bırakabileceğimiz en büyük mirastır.

İsmail Kahraman

Uluslararası Gazeteci ve Belgeselci

Devr-i Âlem Belgesel TV Programı Yapımcısı ve Yönetmeni

İlim Kültür Tarih Araştırmaları Merkezi (İKTAV) Vakfı Kültür Hizmeti

 

Misafir Avatar
İsminiz
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×

banner376

banner375

banner377

banner981