KOCAELİ GAZETECİLER CEMİYETİ’NİN 40 YILLIK TARİHİNE CANLI ŞAHİTLİK

İsmail Kahraman

belgeselciismail@gmail.com

02 Kasım 2026, 10:26

Kuruluşundan bugüne hatıralar, gazetecilikte vefa ve geleceğe bırakılması gereken miras

Belgeselcinin Not Defteri – İsmail Kahraman

https://www.facebook.com/share/p/1CUgF9UhN1/?mibextid=wwXIfr

Gazetecilik, yalnızca bugünü haber yapmak değildir. Geçmişe tanıklık etmek, hatıraları kayıt altına almak, mesleğe emek verenleri unutmamak ve tarihe not düşmektir.

Kırk yıllık bir tarihin içinden geçerken…

Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti, Kocaeli basın tarihinin önemli meslek kuruluşlarından biridir. Sanayinin başkenti olarak anılan Kocaeli’de gazetecilik mesleğinin gelişmesi, meslek dayanışmasının güçlenmesi ve basın tarihinin gelecek kuşaklara aktarılması bakımından önemli bir yere sahiptir.

Ben de bir gazeteci ve belgeselci olarak cemiyetin kuruluş sürecine yakından tanıklık etmiş, kuruluş çalışmalarında yer almış ve ilk yönetim döneminde genel sekreterlik görevini üstlenmiş bir meslek mensubuyum.

Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti’nin kırk yıllık tarihini yalnızca dışarıdan izleyenlerden değil, o tarihin kuruluşunda görev almış canlı tanıklarından biriyim.

1 Kasım 2026 tarihinde Kocaeli Ticaret Odası’nın konferans salonunda gerçekleştirilen genel kurula katıldığımda, kırk yıl öncesine ait hatıralarım yeniden canlandı. Salondaki konuşmalar, karşılaştığım meslektaşlarım ve yaşanan bazı olaylar, beni Kocaeli basınının geçmişi üzerine yeniden düşünmeye sevk etti.

Bu yazıyı kaleme almamın sebebi de budur: Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti’nin tarihine ilişkin hatıralarımı paylaşmak, geçmişe vefanın önemini hatırlatmak ve cemiyetin geleceğine yönelik bazı önerilerimi kamuoyuyla paylaşmak.

3 Aralık 1984: Gebze Gazetesi’nin kuruluşuna doğru

Gazetecilik hayatımda unutamadığım tarihlerden biri, 3 Aralık 1984’tür.

O günlerde Gebze’de büyük boy gazete basabilecek bir matbaa bulunmuyordu. Genç bir gazeteci olarak kendi gazetemi yayımlamaya karar vermiştim. Bunun için İzmit’te gazete basabilecek matbaalar arıyor, dönemin gazete ve matbaalarını ziyaret ediyordum.

Kocaeli basınının bugünkü imkânlarını düşününce o yılların şartlarını anlatmak kolay değil. Ofset baskı yapan gazeteler ve büyük boy gazete basabilen matbaalar sınırlıydı. Kocaeli Gazetesi ve Barış Gazetesi gibi yayınların yanı sıra Türk Yolu, Bizim Şehir ve Hürses gibi gazeteler, dönemin basın hayatında önemli bir yer tutuyordu.

Gebze’de ise gazetecilik çok daha mütevazı imkânlarla sürdürülüyordu. Uyanış Gazetesi gibi yayınlarda harfler tek tek elle diziliyor, baskı hazırlanıyor ve gazeteler okuyucularına ulaştırılıyordu.

Biz de Gebze Gazetesi’ni yayımlamak için İzmit’te çözüm arıyorduk. Türk Yolu ve Bizim Şehir gazetelerinin bulunduğu çevreyle temas kurduk. Gazete çıkarma arzumuzu anlattık ve bu girişim için destek bulduk.Bir süre Gebze gazetesi Türk yolu bizim şehir matbaasında basılmaya başladı

Ancak o dönemdeki şartlar, matbaa imkânları ve yayın hayatındaki sıkıntılar sebebiyle süreç kolay ilerlemedi. Ardından Anadolu basınının önemli isimlerinden, babacan tavrıyla hatırladığım Selahattin Telser’i ziyaret ettim. Gebze’de gazete yayımlamak istediğimizi anlattığımda bize yardımcı oldu.

25 Mart 1985 tarihinde Gebze Gazetesi, Hürsöz Matbaası’nda basılmaya başladı.

Bu tarih, benim gazetecilik hayatımda önemli bir dönüm noktasıdır. Gebze’nin sesini duyurmak, ilçenin meselelerini gündeme taşımak ve yerel basına katkıda bulunmak amacıyla çıktığımız bu yolda, bugün geriye dönüp baktığımda büyük emeklerin ve fedakârlıkların izlerini görüyorum.

Yerel gazetecilik, yalnızca haber yazmak ve gazete çıkarmak değildir. Aynı zamanda yaşadığı şehrin hafızasını tutmak, insanların sesini duyurmak ve gelecek kuşaklara belge bırakmaktır.

1986: Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti’nin kuruluş süreci

Gebze Gazetesi’nin yayın hayatına başlamasının ardından gazetecilik çalışmalarımızı sürdürürken, Kocaeli basınının kurumsal bir çatı altında buluşmasının önemini de yakından görüyorduk.

1986 yılında, Hürsöz Gazetesi’nin bulunduğu sokağın Demiryolu Caddesi’ne yakın köşesinde bürosu bulunan Ekrem Bütün’ü sık sık ziyaret ediyordum. Kendisi hem Tercüman hem de Anadolu Ajansı için muhabirlik yapıyordu.

Ekrem Bütün, Kocaeli’de gazetecilerin bir meslek kuruluşu çatısı altında bir araya gelmesi düşüncesini hayata geçirmek için çalışma başlattı. Bir grup gazeteci arkadaşımızın katılımıyla Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti’nin kuruluş süreci başladı.

Ben de bu müteşebbis grubun içinde yer aldım. Cemiyetin kuruluş çalışmalarına katıldım ve ilk yönetim döneminde aktif görev üstlendim.

1986 yılındaki kuruluş çalışmalarının ardından 1987 yılında gerçekleştirilen olağan genel kurulda cemiyetin genel sekreteri olarak görev yaptım.

O günlerin heyecanı hâlâ hafızamda. Kocaeli’nin farklı ilçelerinde görev yapan gazetecilerin ortak bir çatı altında buluşması, mesleğin sorunlarını birlikte ele alması ve dayanışma içerisinde hareket etmesi önemli bir adımdı.

Cemiyetin kuruluş yıllarında üstlendiğimiz sorumluluk, yalnızca bir yönetim görevinden ibaret değildi. Aynı zamanda Kocaeli basınının geleceğine katkıda bulunma arzusuydu.

Kocaeli basınının hafızasında kalan isimler

Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti’nin geçmişini düşündüğümde, farklı dönemlerde görev yapan gazeteci arkadaşlarımız ve meslek büyüklerimiz gözümün önünden geçiyor.

Ekrem Bütün’ün ardından başkanlık görevini üstlenen Kazım Ertek ve sonraki dönemlerde görev alan Mustafa Bağdiken ile diğer meslektaşlarımız, bu tarihî yolculuğun farklı aşamalarında yer aldılar.

Kimi zaman dayanışmanın güçlendiği, kimi zaman görüş ayrılıklarının yaşandığı dönemlerden geçildi. Cemiyetin yönetimleri değişti, mesleğin şartları dönüştü, gazeteciliğin araçları ve imkânları farklılaştı.

Bir dönem yaşanan sorunlar ve ayrılıklar sonucunda, Ömer Polat ile birlikte Türk Basın Birliği Kocaeli Şubesi’ni kurduğumuz süreç de meslek hayatımın hatıraları arasında yer alıyor.

Bütün bu gelişmeler, Kocaeli basın tarihinin yalnızca kurumların kuruluş ve yönetim değişikliklerinden ibaret olmadığını gösteriyor. Bu tarih; insanların, emeklerin, mücadelelerin, fikir ayrılıklarının ve ortak hedeflerin tarihidir.

Her dönemin kendine özgü şartları vardı. Bugün geçmişi değerlendirirken kişileri ve olayları dönemin koşulları içerisinde ele almak, belgeye dayanmak ve farklı tanıklıkları dinlemek gerektiğine inanıyorum.

1 Kasım 2026 genel kurulunda kırk yıl öncesine yolculuk

Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti’nin 1 Kasım 2026 tarihinde Kocaeli Ticaret Odası’nın konferans salonunda gerçekleştirilen genel kuruluna davetli ve üye bir gazeteci olarak katıldım.

İki adayın yarıştığı genel kurulda Hüseyin Öziri ile Şahin Oktay’ın listeleri yarışıyordu. Seçim öncesinde katılımı artırmak için yoğun bir çalışma yürütüldüğü görülüyordu.

Salona girdiğimde ilk dikkatimi çeken, ön sıralarda oturan eski meslektaşlarım oldu. Ömer Polat, Mustafa Bağdiken ve Kocaeli gazeteciliğinin geçmişine tanıklık etmiş diğer arkadaşlarımı görünce kırk yıl öncesine gittim.

1986’daki kuruluş çalışmalarını, 1987’deki ilk olağan genel kurulda üstlendiğim genel sekreterlik görevini ve cemiyetin geçirdiği dönemleri yeniden hatırladım.

Genel kurul konuşmalarını dinlerken aklımdan şu düşünce geçti:

Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti kırk yaşına gelmişti. Peki, bu kırk yılın hikâyesi ne ölçüde kayıt altına alınmış, kuruluşunda emeği bulunan insanlar ne ölçüde hatırlanmıştı?

Kırk yıl, bir meslek kuruluşu için yalnızca bir yaş dönümü değildir. Kuruluş sürecinin, yapılan çalışmaların, başarıların, eksiklerin ve değişen gazetecilik anlayışının değerlendirilmesi için önemli bir fırsattır.

Böylesine anlamlı bir genel kurulun, cemiyetin tarihini gelecek kuşaklara aktaran özel bir programla taçlandırılmasını arzu ederdim.

Protokolde yaşadığım olay ve gazetecilikte vefa meselesi

Genel kurul sırasında yaşadığım bir olay, geçmişe vefa konusundaki düşüncelerimi daha da güçlendirdi.

Salonda, yıllar önce birlikte görev yaptığımız meslektaşlarımın bulunduğu ön sıralarda, protokol bölümüne oturdum. Bir süre sonra cemiyet yönetiminden genç bir kadın gazeteci yanıma gelerek buranın protokol yeri olduğunu belirtti ve kalkmamı istedi.

Kendisine neden kalkmam gerektiğini sordum.

Ben de bu cemiyetin kuruluş çalışmalarında yer aldığımı, ilk yönetim döneminde genel sekreterlik yaptığımı, kırk yıldır Kocaeli basınının içinde bulunduğumu ve uluslararası gazetecilik ile belgeselcilik çalışmalarımı sürdürdüğümü anlattım.

Orada bulunmamın sebebinin yalnızca kişisel bir makam veya protokol beklentisi olmadığını ifade etmeye çalıştım. Kırk yıl önce kuruluşunda görev aldığım bir meslek kuruluşunun genel kuruluna, geçmişin canlı tanıklarından biri olarak katılmıştım.

Genç meslektaşımın bu tarihî geçmişi bilmediği anlaşılıyordu. Elbette kendisinin cemiyetin tarihini bütün ayrıntılarıyla bilmesini beklemek doğru olmaz. Asıl mesele, bu bilgilerin kurumsal hafızada bulunup bulunmadığıdır.

Bir meslek kuruluşunun geçmişi, yalnızca eski üyelerin hafızasında kalıyorsa orada kurumsal hafızanın güçlendirilmesine ihtiyaç var demektir.

Yaşadığım olay beni üzdü. Çünkü mesele, bir sandalyeye kimin oturacağı değildi. Mesele, kırk yıllık bir meslek tarihinin ve o tarihte emeği bulunan insanların ne kadar tanındığıydı.

Gazetecilik mesleğinde vefanın önemine inanıyorum. Geçmişte görev almış insanları hatırlamak, onların her görüşünü benimsemek anlamına gelmez. Vefa; emeği teslim etmek, hatıraları korumak ve farklı dönemlerde verilen katkıları adaletli biçimde değerlendirmektir.

Bu konudaki düşüncelerimi yeni seçilen başkan Hüseyin Öziri’ye, önceki yönetim döneminde görev yapan Şahin Oktay’a ve divan başkanlığını yürüten Adem Bey’e de aktarmaya çalıştım.

Amacım bir kişiyi suçlamak değil, cemiyetin geleceğine ilişkin bir eksikliği dile getirmekti.

Kocaeli Basın Tarihi Müzesi: Korunması gereken bir miras

Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti’nin geçmiş faaliyetlerini değerlendirirken, Basın Tarihi Müzesi gibi kalıcı çalışmaların önemini özellikle vurgulamak gerekir.

Gazeteler, fotoğraflar, matbaa araçları, haber kupürleri, muhabir notları, eski kameralar, daktilolar, ses kayıtları ve gazetecilerin kişisel arşivleri bir şehrin hafızasını oluşturur.

Kocaeli gibi Türkiye’nin sanayi, ticaret ve toplumsal dönüşüm tarihinde önemli bir yere sahip olan bir şehirde basın tarihi, aynı zamanda şehrin tarihidir.

Cemiyetin Basın Tarihi Müzesi girişimi bu bakımdan değerli bir hizmettir. Ancak böyle bir mirasın yalnızca var olması yeterli değildir. Tanıtılması, geliştirilmesi, araştırmacıların ve genç gazetecilerin kullanımına açılması gerekir.

Kocaeli basınının geçmişi; İzmit’in, Gebze’nin, Gölcük’ün, Körfez’in, Darıca’nın ve diğer ilçelerin toplumsal tarihini anlamak için de önemli belgeler barındırmaktadır.

Bu belgelerin düzenli biçimde tasnif edilmesi, dijital ortama aktarılması ve bilimsel çalışmalarla değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.

Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti için önerilerim

Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti’nin kırk yıllık geçmişinden güç alarak geleceğe daha sağlam adımlarla ilerleyebileceğine inanıyorum.

Bu amaçla yeni yönetime ve Kocaeli basın camiasına şu önerileri sunmak istiyorum:

1. Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti’nin 40 yıllık tarihi kitaplaştırılmalı.

1986’daki kuruluş çalışmaları ve 1987’deki ilk olağan genel kuruldan başlayarak bütün yönetim dönemleri, başkanlar, genel sekreterler, önemli faaliyetler ve dönüm noktaları araştırılmalıdır. Bilgiler mümkün olduğunca tutanaklar, arşiv belgeleri, gazete koleksiyonları ve sözlü tarih görüşmeleriyle doğrulanmalıdır.

2. Kapsamlı bir sözlü tarih ve belgesel projesi hazırlanmalı.

Cemiyetin kuruluşunda ve sonraki dönemlerde görev yapan gazetecilerle röportajlar yapılmalı; hayatta olmayan meslek büyüklerinin yakınlarından, meslektaşlarından ve aile arşivlerinden bilgi toplanmalıdır. Bu çalışmalar, Kocaeli basın tarihini anlatan bir belgeselin temelini oluşturabilir.

3. Kocaeli basın tarihini anlatan bir fotoğraf ve belge sergisi açılmalı.

Eski gazete nüshaları, kuruluş belgeleri, genel kurul fotoğrafları, gazetecilerin çalışma ortamları ve tarihî olayları belgeleyen kareler bir araya getirilmelidir. Böyle bir sergi cemiyet merkezinde, üniversitede veya genel kurul gibi önemli toplantılarda ziyaretçilerle buluşturulabilir.

4. Geçmişe vefa ve onur günü düzenlenmeli.

Kocaeli basınına uzun yıllar hizmet etmiş, hayatta olan ve aramızdan ayrılan gazeteciler anılmalıdır. Mesleğin gelişmesine katkı sunan isimlerin hikâyeleri genç kuşaklara aktarılmalı; vefa, yalnızca belirli günlerde yapılan konuşmalarla sınırlı kalmamalıdır.

5. 16 Ocak Basın Onur Günü daha kapsamlı bir programla değerlendirilmelidir.

Bu tarih, Kocaeli basın tarihinin araştırıldığı, mesleğin sorunlarının tartışıldığı, gazetecilik mirasının sergilendiği ve genç gazetecilerin meslek büyükleriyle buluştuğu bir programa dönüştürülebilir.

6. Kocaeli Üniversitesi ile kalıcı iş birliği kurulmalı.

Üniversitenin İletişim Fakültesi başta olmak üzere ilgili akademik birimlerle ortak çalışmalar yürütülmelidir. Kocaeli basın tarihi üzerine bilimsel araştırmalar, yüksek lisans ve doktora tezleri, paneller ve sempozyumlar teşvik edilmelidir.

7. Dijital bir Kocaeli basın arşivi oluşturulmalı.

Yerel gazetelerin eski sayıları, gazeteci biyografileri, fotoğraflar, ses kayıtları, haber filmleri ve sözlü tarih görüşmeleri dijital ortamda korunmalıdır. Telif hakları ve kişisel veriler gözetilerek araştırmacıların erişimine sunulacak böyle bir arşiv, gelecek nesiller için büyük bir kazanım olacaktır.

8. Medya zirveleri ve mesleki dayanışma çalışmaları geliştirilmelidir.

Kocaeli’nin sanayi, çevre, ekonomi, kültür ve turizm alanlarındaki öneminden hareketle ulusal ve uluslararası medya toplantıları düzenlenebilir. Bu etkinlikler yalnızca bir günlük programlar olmamalı; sonuçları raporlaştırılmalı ve sonraki çalışmalara kaynak oluşturmalıdır.

41 plaka, 41 kere maşallah: Yeni yönetime düşen görev

Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti kırk yıllık geçmişini geride bırakırken, 2027 yılı cemiyetin kırk birinci yılı olacaktır. Kocaeli’nin 41 olan plaka numarası da bu döneme ayrı bir anlam katmaktadır.

Yeni başkan Hüseyin Öziri’yi ve yönetim kurulunu tebrik ediyor, görevlerinde başarılar diliyorum. Genel kurulda yarışan bütün meslektaşlarımızın Kocaeli basınının gelişmesi için katkı sunmasını temenni ediyorum.

Yeni yönetimin önünde önemli bir fırsat bulunmaktadır: Cemiyetin kırk yıllık tarihini yalnızca hatırlamakla kalmayıp bu tarihi bilimsel yöntemlerle araştırmak, belgelemek ve gelecek kuşaklara aktarmak.

Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti’nin kuruluşundan bugüne kadar yaşananları araştırmak, bir kurumun geçmişini anlatmanın ötesinde, Türkiye’de yerel gazeteciliğin nasıl geliştiğini anlamamıza da katkı sağlayacaktır.

Bunun için öncelikle cemiyetin kuruluş belgeleri, genel kurul tutanakları, eski yönetim kararları, gazete arşivleri ve kişisel koleksiyonlar bir araya getirilmelidir. Ardından bu malzeme, sözlü tarih görüşmeleriyle desteklenerek kalıcı bir esere dönüştürülmelidir.

Son söz: Vefa, geçmişe saygı ve geleceğe sorumluluktur

Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti’nin kırk yıllık geçmişine ilişkin daha anlatacak çok hatıram var. Ancak bu yazıda ayrıntılara girmek yerine, hafızamda canlılığını koruyan bazı olayları ve düşüncelerimi paylaşmak istedim.

Gazetecilik hayatım boyunca yerel basının içinde oldum; Türkiye’nin farklı bölgelerinde ve dünyanın birçok ülkesinde gazetecilik ve belgeselcilik çalışmaları yürüttüm. Gittiğim her yerde tarihe not düşmenin, belgeleri korumanın ve yaşananları gelecek kuşaklara aktarmanın önemini gördüm.

Bu anlayışla, Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti’nin kuruluşunda görev almış ve ilk yönetim döneminde genel sekreterlik yapmış bir gazeteci olarak, cemiyetin geçmişinin daha fazla araştırılmasını ve sahiplenilmesini arzu ediyorum.

Vefa, yalnızca geçmişi anmak değildir; geçmişte verilen emeği tanımak ve geleceğe taşımaktır.

Bir meslek kuruluşunu güçlü kılan yalnızca yönetimleri, seçimleri ve faaliyetleri değildir. Onu güçlü kılan, ortak hafızası, mesleki dayanışması, biriktirdiği belgeler ve kendisinden önce emek verenlere gösterdiği saygıdır.

Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti’nin kırk yıllık tarihi, kişilerin hafızalarına terk edilmeyecek kadar değerlidir. Bu tarih kitaplaştırılmalı, belgeselleştirilmeli, arşivlenmeli ve genç gazetecilere aktarılmalıdır.

Dileğim, Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti’nin yeni dönemde bu sorumluluğu üstlenmesi; geçmişin birikiminden güç alarak Kocaeli basınına kalıcı eserler kazandırmasıdır.

41 kere maşallah! Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti’nin yeni yönetimine başarılar diliyor; kırk yıllık geçmişin emeğine, hatıralarına ve mesleki mirasına sahip çıkılmasını temenni ediyorum.

İsmail Kahraman

Gazeteci – Belgeselci

Belgeselcinin Not Defteri

İlim Kültür Tarih Araştırmaları Merkezi (İKTAV) kültür hizmeti

——-

KOCAELİ GAZETECİLER CEMİYETİ SEÇİMİ İLE İLGİLİ KOCAELİ HABER PORTALI VE GEBZE GAZETESİNDE YAYINLANAN GSBERLERİMİZ

https://www.kocaelihaberportali.com/haber/kogacede-yeni-donem-turkuaz-liste-kazandi-huseyin-oziri-baskan-secildi-2361.html

KOGACE’de Yeni Dönem: Turkuaz Liste Kazandı, Hüseyin Öziri Başkan Seçildi

Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti’nin (KOGACE) olağan genel kurulunda başkanlık yarışını Turkuaz Liste’nin adayı Hüseyin Öziri kazandı. Mevcut Başkan Şahin Oktay’ın Beyaz Liste ile yarıştığı seçimde Öziri 180 oy alarak cemiyetin yeni başkanı…

Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti’nin olağan genel kurulu, 1 Kasım Pazar günü Kocaeli Ticaret Odası (KOTO) Meclis Salonu’nda gerçekleştirildi. Adem Turgut’un divan başkanlığını yaptığı genel kurulda Tuğrul Kırankaya ve Emirhan Akman da divan üyeliği görevini üstlendi.

350 Üye Sandık Başına Gitti

Toplam 449 üyenin oy kullanma hakkının bulunduğu genel kurulda 350 üye sandık başına gitti. Oy sayımının ardından Turkuaz Liste’nin adayı Hüseyin Öziri 180, Beyaz Liste’nin adayı ve mevcut Başkan Şahin Oktay ise 165 oy aldı. Öziri, 15 oy farkla KOGACE’nin yeni başkanı seçildi.

KOGACE’nin yeni başkanı seçilen Hüseyin Öziri ve yönetimini, cemiyetin 40’ıncı kuruluş yıl dönümü etkinlikleri ile 16 Ocak Basın Onur Günü hazırlıkları başta olmak üzere yeni bir çalışma dönemi bekliyor.

KOCAELİ GAZETECİLERİ BAŞKANINI SEÇTİ

SEÇİMİ KAZANAN HÜSEYİN ÖZİRİ'NİN YÖNETİM KURULU LİSTESİ

https://www.facebook.com/share/v/1Dta673W3d/?mibextid=wwXIfr

Başkan Hüseyin Öziri'nin Kazanan yönetim kurulu asil üye listesi

Adalet Bora – Haberpi Gazetesi

Şennur Yıldız – Paraf Haber Gazetesi

Mustafa Elbi – Bizim Yaka Gazetesi

Cengiz Akgün – Kocaeli Kent Gazetesi

Erol Polat – DHA

Fatma Deniz Karamert – Kartepe Şehir Gazetesi

Furkan Uğur – En Kocaeli Gazetesi

Büşra Çetin – Özgür Kocaeli