TUNCELİ'DE 21 YILLIK GAZETECİLİK HATIRALARIM VE VALİ İLE BELGESEL SÖYLEŞİ

İsmail Kahraman

belgeselciismail@gmail.com

18 Mayıs 2026, 09:26

Hatıralar önemli insan anıları ile yaşar hatıralarını yazıp paylaştığı oranda var olur.

Tunceli’de evliya çelebinin izinde belgesel çekimleri yapmak için bir kez daha Elazığ üzerinden 15 Mayıs 2026 tarihinde Tunceli’ye geldim ilk kez Tunceli’ye 2005 tarihinde gelmiş belgesel çekmiştim bir kez daha Tuncelideyiz 21 yıl önce gitmek isteyip güvenlik yüzünden gidemediğimiz Munzur Gözdelerine gideceğiz Tunceli’de vali beyi ziyaret ederek belgesel söyleşi yaparak çekimlerimize başlıyoruz.

Vali bey ile Munzur ırmağı kenarında çalışma ofisinde görüşüp Tunceli de tarih kültür ve doğa turizmi üzerine çok önemli söyleşi yapıyoruz.

https://www.facebook.com/share/p/1DJ4g6Ebft/?mibextid=wwXIfr

Devrialem Belgesel Programı olarak Tunceli Valimiz Sn Şefik Aygül ile belgesel tadında Tunceli tarihine yolculuk yaptık Vali bey verdiği çok önemli bilgilerle bizi Anadolu’nun en özgün coğrafyalarından biri olan Tunceli nin muhteşem güzelliklerine götürdü.

Çemişgezek’in taş sokaklarında, Munzur gözelerinin berrak sularında ve dağların sessizliğinde tarihin ve kültürün izlerini aradık. Bu yolculuk yalnızca bir belgesel çekimi değil, aynı zamanda bir kültür seferi oldu. Vali ile yaptığımız belgesel söyleşiye Tunceli kültür müdürü İsmail Kaya da katıldı.

Çemişgezek, Anadolu’nun kadim şehirlerinden biri olarak tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yaptı. Osmanlı döneminde vakıf eserleriyle şekillenen şehir dokusu, bugün hâlâ geçmişin izlerini taşımaktadır. Çekimlerimiz sırasında taş işçiliğiyle yapılmış camiler, hanlar ve çeşmeler bize vakıf medeniyetinin Anadolu’daki canlı örneklerini sundu.

Munzur gözeleri, yalnızca doğal güzellikleriyle değil, halkın kültürel hafızasında taşıdığı anlamla da dikkat çekiyor. Kameralarımızı bu eşsiz doğaya çevirdiğimizde, suyun berraklığıyla birlikte bölgenin ruhunu da kayda geçirdik. Munzur’un akışı, Tunceli’nin tarihî ve kültürel sürekliliğini simgeleyen bir metafor gibiydi.

Belgeselimizin en önemli duraklarından biri de Tunceli Valisi ile yaptığımız söyleşi oldu. Vali Bey, Tunceli’nin tarihî mirasının korunması ve kültürel değerlerinin gelecek nesillere aktarılması için yürütülen projeleri bizlerle paylaştı. Özellikle Munzur gözelerinin korunması, Çemişgezek’teki tarihî eserlerin restorasyonu ve kültür turizminin geliştirilmesi üzerine yapılan çalışmalar, belgeselimizin ana eksenini oluşturdu. Vali’nin sözleri, bölgenin yalnızca geçmişiyle değil, geleceğiyle de güçlü bir bağ kurduğunu gösteriyordu.

Bu çalışma, yalnızca bir belgesel çekimi değil; aynı zamanda Anadolu’nun kültürel mirasına bir yolculuktu. Şefik Aygül ile birlikte kameralarımızı yönelttiğimiz her kare, Tunceli’nin tarihî derinliğini ve kültürel zenginliğini görünür kıldı. Vali ile yapılan söyleşi ise bu yolculuğa resmî bir perspektif kazandırarak belgeselin bellek gücünü artırdı.

TUNCELİ DEN ÇEMIŞGEZEK DEVRİ ALEM TV CANLI YAYINDA

https://www.facebook.com/share/v/18kV7vwo6z/?mibextid=wwXIfr

https://www.facebook.com/share/v/1CaTZ2qjA2/?mibextid=wwXIfr

TUNCELİDEN MUNZUR VADİSİ DEN BELGESEL TADINDA CANLI YAYIN

https://www.facebook.com/share/v/18K2YzSNEW/?mibextid=wwXIfr

TUNCELİ PERTEKTEN DEVRİ ALEM TV CANLI YAYINDA

https://www.facebook.com/share/v/17SEMDuzgS/?mibextid=wwXIfr

Anadolu yollarında bir kültür ve tarih yolculuğu...

https://www.facebook.com/share/v/1CVsJBWdYY/?mibextid=wwXIfr

Evliya Çelebi’nin izinde, medeniyetimizin köklerini ve saklı kalmış vakıf eserlerini keşfetmeye devam ediyoruz.

Keban Baraj Gölü üzerinde, Murat Nehri yatağından geçerek Anadolu’nun Horasan’ı olarak bilinen Tunceli’nin Pertek ilçesine doğru feribotla ilerliyoruz. Pertek Kalesi’nin büyüleyici manzarası eşliğinde, Munzur Gözeleri’ne doğru uzanan bu eşsiz anı tarihe bir not olarak düşüyoruz.

Anadolu’yu gezmek, bu güzellikleri ve o kutsal ırmakların kaynağını yerinde görmek gerek.

TUNCELİ MUNZUR IRMAĞININ DOĞDUĞU OVACIK MUNZUR GÖZELERİNDEN BELGESEL TADINDA CANLI YAYINLI DEVRİ ALEM

https://www.facebook.com/share/v/14eaodZDrpt/?mibextid=wwXIfr

Munzur Gözeleri - Tunceli

https://www.armaganportakal.com/munzur-efsanesi-gozeleri-daglari-irmaklari-ovasi/

Munzur Gözeleri, Tunceli kent merkezine 80 kilometre, Ovacık ilçe merkezine 17 kilometre uzaklıktadır. Munzur Dağlarının eteklerinden yaklaşık 200-300 metrelik alanda, karstik kaynaktan irili ufaklı 40 göz halinde fışkıran beyaz köpüklü buz gibi sular, yamaçlardan aşağılara doğru küçük şelaleler oluşturarak akmakta ve Munzur Suyunu oluşturmaktadır. Karstik kayaların, gözelerin ve Munzur Suyunun bir arada oluşturduğu doğal çevre eşine ender rastlanan özellikleri ve görsel değerleriyle il ve bölge ölçeğinde önemli bir rekreasyon ve turizm odağı olma potansiyeli taşımaktadır.

Munzur Gözelerinin 20 hektarlık kısmı, 1963 yılında Orman İçi Dinlenme Yeri olarak ayrılmıştır. Yöre halkının en yoğun kullandığı mesire yerlerinden biridir.

Munzur Efsanesi

Rivayet o ki; geçmişte bu bölgede, Munzur isminde genç bir çoban yaşarmış. Bir gün bakraçla koşarken elindeki süt dökülmüş ve koşarken adımını bastığı 40 noktadan buz gibi kaynak suları fışkırmış. Bu nedenle bölge halkı tarafından kutsal kabul edilip ziyaret edilmekte, adaklar adayıp mumlar yakılarak dualar edilmektedir.

(Kaynaklar: Tunceli İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Arşivi Fırat'ı Keşfet, 2026 Tunceli Gezilecek Yerler )

EVLİYA ÇELEBİ'NİN İZİNDE TUNCELİ
ÇEMIŞGEZEK CANLI HABER

https://www.facebook.com/share/p/1L3cA8jP8n/?mibextid=wwXIfr

Evliya Çelebi bugünkü Tunceli coğrafyasına temas etmiştir; ancak bugünkü anlamda “Tunceli’yi baştan sona detaylı gezip müstakil bir bölüm ayırmış” demek biraz iddialı olur. O dönemde zaten “Tunceli” adı yok; bölge daha çok Dersim, Çemişgezek, Pertek, Mazgirt havzası gibi adlarla anılıyordu.
Özetle:
Çemişgezek ve çevresinden bahseder. Bu bölge Osmanlı idari yapısında önemli bir sancak/yerleşim olduğundan Seyahatnâme’de yer bulur.

Dersim coğrafyasına dolaylı/doğrudan atıflar vardır. Aşiret yapıları, dağlık bölge karakteri, ulaşım zorlukları, yerel topluluklara dair notlar bulunur.

TUNCELİ ÇEMIŞGEZEK DEVRİ ALEM TV CANLI YAYINDA

https://www.facebook.com/share/v/1CaTZ2qjA2/?mibextid=wwXIfr

TUNCELİDEN MUNZUR VADİSİ DEN BELGESEL TADINDA CANLI YAYIN

https://www.facebook.com/share/v/18K2YzSNEW/?mibextid=wwXIfr

TUNCELİ PERTEKTEN DEVRİ ALEM TV CANLI YAYINDA

https://www.facebook.com/share/v/17SEMDuzgS/?mibextid=wwXIfr

Anadolu yollarında bir kültür ve tarih yolculuğu...

https://www.facebook.com/share/v/1CVsJBWdYY/?mibextid=wwXIfr

Evliya Çelebi’nin izinde, medeniyetimizin köklerini ve saklı kalmış vakıf eserlerini keşfetmeye devam ediyoruz.

Keban Baraj Gölü üzerinde, Murat Nehri yatağından geçerek Anadolu’nun Horasan’ı olarak bilinen Tunceli’nin Pertek ilçesine doğru feribotla ilerliyoruz. Pertek Kalesi’nin büyüleyici manzarası eşliğinde, Munzur Gözeleri’ne doğru uzanan bu eşsiz anı tarihe bir not olarak düşüyoruz.

Anadolu’yu gezmek, bu güzellikleri ve o kutsal ırmakların kaynağını yerinde görmek gerek.

TUNCELİ ÇEMIŞGEZEK İLE İLGİLİ AHMET ALADAĞ TARAFINDAN YAZILAN BİLGİ NOTUNU PAYLAŞIYORUZ

Bir Bakışta Çemişgezek: Medeniyet, Hafıza ve Çile

1. Kimlik, İsmin Kökeni ve İn Delikler
Tarihi Derinlik:Urartu, Bizans, Selçuklu ogün Osmanlı’nın iz bıraktığı, sarp dağların arasında saklı kadim bir coğrafya.
İsim Rivayetleri: Adını ya buralı olan ünlü Bizans İmparatoru İoannis Çimiskes’ten ya da Evliya Çelebi’nin de övdüğü bereketli meyvelerine ithafen Yemişgezek (ye ve gez) tabirinden almıştır.
Gizemli İn Delikleri: İlçenin hemen yanı başındaki sarp kayalıklara insan eliyle oyulmuş, üç kat halinde sıralanan koridorları, pencereleri ve su sarnıçlarıyla adeta binlerce yıllık ilkel bir apartmanı andıran devasa kaya mezarları/yerleşim yeri. Çemişgezek'in insanlık tarihi kadar eski köklerinin en somut şahidi.
1. İnanç, Maneviyat ve Mimari Miras
Kale Camii: İçinde barındırdığı Sakal-ı Şerif ile bölgenin inanç merkezi. Hemen yanındaki Ermeni kilisesi kalıntılarıyla eski Anadolu hoşgörüsünün (ezan ogün çan sesinin kardeşliği) sembolü.
Yelmaniye Camii ve İmam Efendi: Harput’un büyük manevi mimarı Hafız Osman Bedreddin (İmam Efendi) Çemişgezek Taburu'nda askerken bu camide imamlık yapmış, halka feyz vermiştir.
Hamidiye Medresesi:Sultan II. Abdülhamid Han döneminde bölgedeki eğitim seferberliğinin nişanesi olarak inşa edilen ilim yuvası.
Uzun Hasan Türbesi: Akkoyunlu hükümdarına atfedilen ama tarihi kayıtlara göre bölgede iz bırakmış yerel bir kahramana (başka bir Hasana) ait olduğu düşünülen manevi durak.

3. Stratejik Önem Savunma Tarihi
Sancak Beyliği: Rus işgallerine karşı Erzincan-Erzurum hattının kilidi. Rus askerlerinden bir grubun çarşı merkezine kadar indiği
Sarıkamış ogün Meçhul Asker Sarıkamış’ta kaybolan, yıllar sonra Sibirya esaretinden yürüyerek dönen evlatların anısına dikilen Meçhul Asker Anıtı bugün askeri bölüğün içinde korunmaktadır.
Cumhuriyet Dönemi: Dersim olaylarında Mustafa Muğlalı Paşa’nın yerli milislerle harekatı başlattığı askeri üs. Yakın tarihte ise PKK'nın Aliboğazı üzerinden Karadeniz’e açılma planına set çeken korucu siviliyle geçilmez bir kale
1. Ekonomi Yeraltı Zenginliği
Tarihi Güç: Geçmişte kendi adına para basılan resmi bir darphane Mamusa civarında Ermenilere ait görkemli bir Kuyumcular Çarşısı vardı.
Maden Damarları: Komşu İliç’teki altın ogün değerli maden damarlarının Çemişgezek-Ovacık hattına uzandığına dair Osmanlı haritaları ogün bu zenginliğin bölgedeki jeopolitik mücadelelerdeki payı.
5. İlçenin Yetiştirdiği Değerler
Hafize Özal: 8. Cumhurbaşkanı Turgut Özal’ın, Korkut ogün Yusuf Özal’ın annesi, ilk cumhuriyet öğretmenlerinden fedakar kadın.
Ahmet Nüzhet Saraçoğlu (Nüzhet Bey): Atatürk’ün kurucu meclisinde (TBMM 1. Dönem) mebusluk yapan, meclis sekretaryasının ogün zabıt sisteminin kilit kurucusu.
Orgeneral Bahtiyar Ersay:Hakkari Kaletepe’ye Türk bayrağını diken, Karabağ Zaferi’nin stratejik mimarlarından olan günümüzün 1. Ordu Komutanı Efsane Paşa.
Erhan Saraçoğlu: Selçuklu Türkçesi, Osmanlı saray lisanı ogün Arapça lehçelerin harmanlandığı o asil, entelektüel Çemişgezek Lehçesini günümüzde yaşatan sembol eğitimci.
6. Sosyolojik Hüzün, Doğa ogün Safari Parkı
Şavak Aşireti ogün Tulum Peyniri:Yaylaların kapanması ogün göç nedeniyle Şavaklıların Erzincan’a göç etmesi; asıl vatanı Çemişgezek olan o meşhur aromalı peynirin adının Erzincan Tulumu olarak markalaşması.
Dağ Keçileri: Göçle birlikte bağlarda bal erik şarkıları susunca, doğa şehre inmiş. Koruma altındaki asil dağ keçileri halkla öyle bütünleşmiş ki, sokaklarda, pazarda ogün evlerin çatılarında özgürce gezerek ilçeyi bir Afrika Safari Parkı’na çevirmiş durumda.
1. En Büyük Çile Tek İstek: Keban Baraj Köprüsü ogün Elazığ Özlemi
Bürokrasi Mizahı: Coğrafi sarp yapısı nedeniyle Türk bürokrasisinde en mahrumiyet, en ücra yer anlamında Çemişgezek Mal Müdürüveya Çemişgezek Maliyesi esprilerine konu olmuştur.
Kaderi Değiştiren Baraj ogün Coşkun Sular:Keban Baraj Gölü’nün yapılmasıyla nehir üzerindeki eski köprü su altında kaldı, ilçe yarımadaya dönüştü ulaşım tamamen feribota mahkum oldu. İlçenin içinden akan coşkun Tağar Çayı ise Kırklar ogün Yılan Dağı'ndan doğup Aliboğazı'ndan bu devasa baraj gölüne dökülür.
Çarpıcı Mesafe Çelişkisi: Resmi olarak bağlı olduğu Tunceli il merkezi sarp dağ yollarıyla 120 km uzaklıktayken; ticaretin, sağlığın, eğitimin ogün sosyal hayatın eksiksiz döndüğü Elazığ ise baraj üzerinden sadece 60 km mesafededir.
Halkın Tek Talebi: Feribot çilesini, beklemelerini mahrumiyeti kökten bitirecek kalıcı bir Keban Baraj Köprüsü’nün yapılması ilçenin eski günlerdeki gibi idari olarak yeniden Elazığ’a bağlanması